Wat is opgaand metselwerk?
Opgaand metselwerk is het metselwerk dat omhoog gaat vanaf de fundering: het muurwerk boven het maaiveld, in tegenstelling tot het funderingsmetselwerk dat eronder zit. Het wordt ook wel opgaand werk genoemd.
In bestekken en calculaties is dit onderscheid belangrijk, omdat aan beide delen heel andere eisen worden gesteld. Onder de grond werkt het metselwerk in een permanent vochtige, vaak agressieve omgeving; daarboven gaat het om weerbestendigheid, vorstbestandheid en het uiterlijk van de gevel.
Verschillen met het werk onder de grond
- Steensoort — voor het opgaand werk kies je een gevelsteen op basis van kleur, vorm en vorstbestandheid. Onder maaiveld gebruik je een steen of blok dat tegen vocht en zouten kan; harde, weinig zuigende steen of betonblokken.
- Mortel — voor opgaand metselwerk vaak een bastaardmortel of metselmortel afgestemd op de steen; onder maaiveld een sterkere, dichtere mortel.
- Waterkering — op de scheiding hoort het horizontale vochtwerende folie of loodslabbe, die opstijgend vocht uit de fundering tegenhoudt. Dit is het meest kritische detail van de hele overgang.
- Voegwerk — het opgaand werk wordt gevoegd of doorgestreken; onder maaiveld is dat overbodig.
| Steensoort | Opgaand: gevelsteen op basis van kleur, vorm en vorstbestandheid. Onder maaiveld: harde, weinig zuigende steen of betonblokken die tegen vocht en zouten kunnen. |
|---|---|
| Mortel | Opgaand: vaak bastaardmortel of metselmortel afgestemd op de steen. Onder maaiveld: een sterkere, dichtere mortel. |
| Voegwerk | Opgaand: gevoegd of doorgestreken. Onder maaiveld: overbodig. |
Praktische aandachtspunten
- Begin het opgaand werk bewust op de juiste hoogte. Houd voldoende afstand tussen maaiveld en de eerste laag gevelsteen — als het maaiveld later wordt opgehoogd of de bestrating te hoog komt te liggen, wordt de waterkering overbrugd en krijg je optrekkend vocht.
- Controleer of de waterkerende laag doorloopt tot in de spouw en op de juiste hoogte opgezet is; een onderbreking is achteraf vrijwel niet te herstellen.
- Open stootvoegen in de onderste laag van het buitenblad zorgen voor afvoer van spouwwater en ventilatie van de spouw.
- Zet de spouwvoet schoon af. Mortelbaarden op de spouwankers en op de voet vormen bruggen waarlangs vocht naar binnen loopt.
- Metsel in weersbestendige omstandigheden. Vers metselwerk is gevoelig voor vorst en voor uitspoeling door regen; dek af.
Controles bij het opgaand metselwerk
- Voldoende afstand tussen maaiveld en eerste laag gevelsteen: Bij een later opgehoogd maaiveld of te hoge bestrating wordt de waterkering overbrugd en krijg je optrekkend vocht.
- Waterkerende laag doorlopend tot in de spouw en op de juiste hoogte: Een onderbreking is achteraf vrijwel niet te herstellen.
- Open stootvoegen in de onderste laag van het buitenblad: Zorgen voor afvoer van spouwwater en ventilatie van de spouw.
- Spouwvoet schoon afgezet: Mortelbaarden op de spouwankers en op de voet vormen bruggen waarlangs vocht naar binnen loopt.
- Vers metselwerk afgedekt: Vers metselwerk is gevoelig voor vorst en voor uitspoeling door regen.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
