Wat is paalrot?

Paalrot is de aantasting van houten funderingspalen, waardoor ze hun draagvermogen verliezen. De belangrijkste oorzaak is dat de paalkop droogvalt: zodra er zuurstof bij het hout komt, krijgen houtrotschimmels vrij spel.

Houten palen onder oude panden in West- en Noord-Nederland gaan eeuwenlang mee, maar alleen zolang ze permanent onder de grondwaterstand staan. Onder water is er te weinig zuurstof voor schimmels. Daalt het grondwaterpeil — door droogte, drainage, een lekke riolering, een bouwput of veranderd peilbeheer — dan begint het verval.

Twee vormen van aantasting

• Schimmelaantasting (droogstand). Snel en destructief: bij droogvallende koppen kan de paal in enkele jaren tot decennia zijn draagkracht grotendeels kwijtraken. Grenen en vuren zijn extra gevoelig.
• Bacteriële aantasting. Treedt ook onder water op, maar veel langzamer — een proces van tientallen jaren tot een eeuw. Het hout wordt zacht en sponzig terwijl de vorm intact lijkt.

Signalen in de woning

Geen enkel signaal is op zichzelf bewijs, maar deze combinatie is verdacht:

• Diagonale scheuren in het metselwerk, vaak boven of naast raamopeningen
• Klemmende deuren en ramen, of een merkbaar hellende vloer
• Verschil in zakking tussen het voorhuis en de aanbouw
• Een scheefstaande gevel ten opzichte van de buren

Vaststellen en herstellen

Zekerheid geeft alleen een funderingsonderzoek: een inspectieput naast de fundering, waarbij de paalkoppen worden vrijgegraven, het grondwaterpeil wordt gemeten en houtmonsters worden beoordeeld. Vaak wordt dit gecombineerd met een sondering en een lintvoegwaterpassing (het meten van de zakking langs de gevel).

Is de fundering echt slecht, dan volgt funderingsherstel — meestal met nieuwe stalen buispalen of betonpalen onder een nieuwe funderingsbalk. Reken op grofweg 50.000 tot 120.000 euro per pand, sterk afhankelijk van de pandbreedte, de methode en de bereikbaarheid. Schade door paalrot valt niet onder de opstalverzekering. Voor eigenaren bestaat wel het Fonds Duurzaam Funderingsherstel; sommige gemeenten hebben aanvullende regelingen.

Gerelateerde termen

• Funderingsproblemen bij houten palen
• Funderingsonderzoek
• Funderingsherstel
• Grondwaterstand
• Fundering op palen

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.