Barok is een bouwstijl en kunststroming uit de 17e en 18e eeuw, gekenmerkt door overdadige decoratie, dramatische vormen, gebogen lijnen, zuilen, beeldhouwwerk en een dynamische ruimtelijke compositie.
Oorsprong en periode
De barok ontstond rond 1600 in Italië als reactie op de strakke harmonie van de renaissance. De stijl verspreidde zich snel over heel Europa en bereikte zijn hoogtepunt in de 17e en vroege 18e eeuw. De term ‘barok’ is waarschijnlijk afgeleid van het Portugese woord barroco, dat een onregelmatig gevormde parel aanduidt.
Kenmerken van barokke architectuur
Barokke gebouwen zijn direct herkenbaar aan hun uitbundige en theatrale karakter. De belangrijkste bouwkundige kenmerken zijn:
- Gebogen en golvende gevels die beweging en dynamiek suggereren
- Monumentale zuilen en pilasters in kolossale orde
- Rijke ornamenten zoals voluten, cartouches en guirlandes
- Koepels en gewelven met illusionistische plafondschilderingen
- Dramatisch gebruik van licht en schaduw in de ruimtelijke compositie
- Symmetrische plattegronden met een centraal accent
Bekende voorbeelden
Tot de meest bekende barokke bouwwerken behoren de Sint-Pietersbasiliek in Rome, het Paleis van Versailles bij Parijs en de Karlskirche in Wenen. In de Nederlanden uitte de barok zich bescheidener dan in Zuid-Europa, met meer nadruk op classicistische elementen.
Overgang naar rococo
Tegen het midden van de 18e eeuw evolueerde de barok naar het rococo, een lichtere en speelsere stijl met nog fijnere ornamenten en pastelkleuren.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
